STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA
EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM

1. Standardy wymagań z zakresu przedmiotów humanistycznych
   1. Czytanie i odbiór tekstów kultury
      Uczeń:
      1. czyta teksty kultury (w tym źródła historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej człowieka, podlegające odczytywaniu i interpretacji, zwłaszcza tekstykultury należące do polskiego dziedzictwa kulturowego - na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym,
      2. interpretuje teksty kultury, uwzględniając intencje nadawcy, odróżnia fakty od opinii, prawdę historyczną od fikcji, dostrzega perswazję, manipulację, wartościowanie,
      3. wyszukuje informacje zawarte w różnych tekstach kultury, w szczególności w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,
      4. dostrzega w odczytywanych tekstach środki wyrazu i określa ich funkcje - dostrzega środki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzieł sztuki plastycznej i muzyki,
      5. odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i świata - odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i życiu społecznym,
      6. dostrzega i analizuje konteksty niezbędne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada się na ich temat oraz wyjaśnia zależności między różnymi rodzajami tekstów kultury (plastyką,
         muzyką, literaturą),
      7. dostrzega wartości wpisane w teksty kultury.
   2. Tworzenie własnego tekstu
      Uczeń:
      1. buduje wypowiedzi poprawne pod względem językowym i stylistycznym, w następujących formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reportaż, artykuł, wywiad, ogłoszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pamiętnik,
      2. posługuje się kategoriami i pojęciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ścieżek edukacyjnych,
      3. tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,
      4. zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod względem logicznym i składniowym,
      5. formułuje, porządkuje i wartościuje argumenty uzasadniające stanowisko własne lub cudze,
      6. analizuje, porównuje, porządkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,
      7. dokonuje celowych operacji na tekście: streszcza, rozwija, przekształca stylistycznie,
      8. wypowiada się na temat związków między kulturą rodzimą a innymi kręgami kulturowymi, w tym komentuje powiązania, zwłaszcza między kulturą polską a śródziemnomorską, oraz określa te powiązania w różnych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, życiu codziennym, w odniesieniu do przeszłości i w czasach obecnych,
      9. formułuje problemy, podaje sposoby ich rozwiązania, wyciąga wnioski, wypowiada się na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.
2. Standardy wymagań z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych
   1. Umiejętne stosowanie terminów, pojęć i procedur z zakresu przedmiotów matematycznoprzyrodniczych niezbędnych w praktyce życiowej i dalszym kształceniu
      Uczeń:
      1. stosuje terminy i pojęcia matematyczno-przyrodnicze:
         1. czyta ze zrozumieniem teksty, w których występują terminy i pojęcia matematycznoprzyrodnicze, np. w podręcznikach, w prasie,
         2. wybiera odpowiednie terminy i pojęcia do opisu zjawisk, właściwości, zachowań, obiektów i organizmów,
         3. stosuje terminy dotyczące racjonalnego użytkowania środowiska,
      2. wykonuje obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych:
         1. stosuje w praktyce własności działań,
         2. operuje procentami,
         3. posługuje się przybliżeniami,
         4. posługuje się jednostkami miar,
      3. posługuje się własnościami figur:
         1. dostrzega kształty figur geometrycznych w otaczającej rzeczywistości,
         2. oblicza miary figur płaskich i przestrzennych,
         3. wykorzystuje własności miar.
   2. Wyszukiwanie i stosowanie informacji
      Uczeń:
      1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
         1. tekstu,
         2. mapy,
         3. tabeli,
         4. wykresu,
         5. rysunku,
         6. schematu,
         7. fotografii,
      2. operuje informacją:
         1. selekcjonuje informacje,
         2. porównuje informacje,
         3. analizuje informacje,
         4. przetwarza informacje,
         5. interpretuje informacje,
         6. czytelnie prezentuje informacje,
         7. wykorzystuje informacje w praktyce.
   3. Wskazywanie i opisywanie faktów, związków i zależności, w szczególności przyczynowoskutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych
      Uczeń:
      1. wskazuje prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów:
         1. wyodrębnia z kontekstu dane zjawisko,
         2. określa warunki jego występowania,
         3. opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
         4. wykorzystuje zasady i prawa do objaśniania zjawisk,
      2. posługuje się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych:
         1. zapisuje wielkości za pomocą symboli,
         2. zapisuje wielkości za pomocą wyrażeń algebraicznych,
         3. przekształca wyrażenia algebraiczne,
         4. zapisuje związki i procesy w postaci równań i nierówności,
      3. posługuje się funkcjami:
         1. wskazuje zależności funkcyjne,
         2. opisuje funkcje za pomocą wzorów, wykresów i tabel,
         3. analizuje funkcje przedstawione w różnej postaci i wyciąga wnioski,
      4. stosuje zintegrowaną wiedzę do objaśniania zjawisk przyrodniczych:
         1. łączy zdarzenia w ciągi przemian,
         2. wskazuje współczesne zagrożenia dla zdrowia człowieka i środowiska przyrodniczego,
         3. analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdziałania współczesnym zagrożeniom cywilizacyjnym,
         4. potrafi umiejscowić sytuacje dotyczące środowiska przyrodniczego w szerszym kontekście społecznym.
   4. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów
      Uczeń:
      1. stosuje techniki twórczego rozwiązywania problemów:
         1. formułuje i sprawdza hipotezy,
         2. kojarzy różnorodne fakty, obserwacje, wyniki doświadczeń i wyciąga wnioski,
      2. analizuje sytuację problemową:
         1. dostrzega i formułuje problem,
         2. określa wartości dane i szukane (określa cel),
      3. tworzy modele sytuacji problemowej:
         1. wyróżnia istotne wielkości i cechy sytuacji problemowej,
         2. zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
      4. tworzy i realizuje plan rozwiązania:
         1. rozwiązuje równania i nierówności stanowiące model problemu,
         2. układa i wykonuje procedury osiągania celu,
      5. opracowuje wyniki:
         1. ocenia wyniki,
         2. interpretuje wyniki,
         3. przedstawia wyniki.
3. Standardy wymagań z zakresu języka obcego nowożytnego
   1. Odbiór tekstu słuchanego
      Uczeń:
      1. określa główną myśl tekstu,
      2. określa kontekst sytuacyjny,
      3. stwierdza, czy tekst zawiera określone informacje; wyszukuje lub selekcjonuje informacje.
   2. Odbiór tekstu czytanego
      Uczeń:
      1. określa główną myśl tekstu,
      2. określa główną myśl poszczególnych części tekstu,
      3. stwierdza, czy tekst zawiera określone informacje; wyszukuje lub selekcjonuje informacje,
      4. określa intencje nadawcy tekstu,
      5. określa kontekst sytuacyjny,
      6. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.
   3. Reagowanie językowe
      Uczeń:
      1. właściwie reaguje językowo w określonych kontekstach sytuacyjnych, w szczególności w celu uzyskania, udzielenia, przekazania lub odmowy udzielenia informacji, rozpoczęcia, podtrzymania i zakończenia rozmowy,
      2. rozpoznaje i poprawnie stosuje struktury leksykalno-gramatyczne niezbędne do skutecznej komunikacji,
      3. przetwarza treści tekstu przeczytanego w języku polskim lub treści przedstawione w materiale ikonograficznym i wyraża je w języku obcym.